Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym?

Opublikowane 3 września 2018 przez Aleksandra Stanek w Twoja extra strefa

Do niedawna o przypadkach wypalenia zawodowego mówiło się w sytuacji, gdy rola zawodowa polegała na nieustającej interakcji z drugim człowiekiem. Pojęcie to dotyczyło zawodów społecznych i usługowych zarazem ( mowa tu o takich zawodach, jak lekarze, pielęgniarki, terapeuci, doradcy, sprzedawcy itp. ). I rzeczywiście ludzie na co dzień zajmujący się pomaganiem innym narażeni są na duży dyskomfort psychiczny. Tworzy go ciągłe napięcie emocjonalne wywołane kontaktem z drugim człowiekiem.

Problem wypalenia może dotyczyć również pracy na innych stanowiskach, jeżeli praca wymaga np. współpracy w zespole, częstych kontaktów z klientami albo na przykład zarządzania projektem. W każdym z tych przypadków na co dzień potrzebny jest kontakt interpersonalny, który angażuje emocjonalnie.

Wypalenie może przejawiać się na wiele sposobów, natomiast kluczowym jego objawem jest dystansowanie się od osób z którymi lub dla których osoba pracuje. Dystansując się próbujemy, często nieświadomie, poradzić sobie ze stresem emocjonalnym, czyli tym rodzajem stresu, podczas którego zużywa się energię na strach, gniew, rozgoryczenie i inne negatywne emocje.

Dystans to kluczowy i jeden z pierwszych z objawów, ale nie jedyny.

Christina Maslach, autorka kwestionariusza do badania zespołu wypalenia zawodowego wyróżniła trzy kategorie objawów:

  • wyczerpanie emocjonalne i psychofizyczne
  • depersonalizowanie podmiotów zawodowej interakcji
  • obniżenie lub utrata satysfakcji i zawodowego zaangażowania

Przejawiają się one takimi wskaźnikami, jak: zaburzenia psychosomatyczne, np.: bóle głowy, żołądka, trudności z zasypianiem, uczucie zmęczenia i wyczerpania, opór przed pójściem do pracy, uczucie zawodu wobec samego siebie, mimo, obiektywnych osiągnięć, złość i niechęć, poczucie winy, negatywizm, obojętność, izolacja i wycofanie się, awersja do kontaktów, cynizm i postawa strofująca wobec innych, to jeszcze nie koniec tej listy.

Niepokojące jest to, że objawy te i postawa zaczynają przenikać pozazawodowe sfery życia.

Dlaczego się wypalamy?

Do dnia dzisiejszego powstało wiele definicji wypalenia zawodowego. W zależności od podejścia do problemu, wypalenie zawodowe definiowane jest naprzemiennie, jako zespół pewnych objawów lub jako proces składający się z określonych etapów.

Często o wypaleniu mówi się, że zaczyna się wraz z utratą złudzeń, co do własnej roli zawodowej, że to nic innego, jak doświadczanie stresu, tyle, że stresu osadzonego w kontekście relacji społecznych. Wypalenie może być wynikiem rozczarowania swoją rolą, utraty złudzeń i idealistycznych przekonań, które zwykle dotyczą ludzi o wysokim poziomie motywacji i potrzebie kontroli. Tymczasem na warunki pracy, np zbyt dużo wymagań czy reguły funkcjonowania firmy często nie mamy wpływu.

Wspomniana już wcześniej Maslach wyróżnia sześć obszarów, w których może pojawić się rozdźwięki między naszymi założeniami, a tym co oferuje nam rzeczywiste środowisko pracy:

  • przeciążenie pracą ( zbyt dużo terminów, zbyt dużo wymagań )
  • brak poczucia kontroli ( czyli jak duży mamy wpływ, na to, co robimy, badania pokazują, że brak kontroli powoduje poważny stres)
  • brak uznania i nagrody
  • kiepskie relacje między pracownikami, konflikty, brak społecznego wsparcia
  • poczucie krzywdy ( kiedy np jesteś pomijany przy awansach czy premiach )
  • niezrealizowanie własnych wartości

Wypalenie jest często ceną ambicji, dotyka zwłaszcza osób z grupy, którą, w literaturze przedmiotu nazywa się grupą ludzi o Wzorcu Zachowania A. Osoby takie są bardzo ambitne, dużo wymagają od siebie, a w to co robią angażują się maksymalnie. Pozornie taka postawa jest bardzo chwalebna i często pożądana przez pracodawców, niestety, zrozumiałe jest, że takiemu nastawieniu towarzyszy ciągłe napięcie i wzmożona gotowość emocjonalna.

Wypalenie jest więc kosztem potrzeby wysokich osiągnięć, a zaangażowanie w pracę jest warunkiem wstępnym tego procesu.

Mówi, się, że wypalenie jest nie tyle skutkiem samego stresu, ile stresu, z którym nie umieliśmy sobie poradzić.

( Ekstremalnym przykładem wyczerpania rolą zawodową jest zjawisko występujące często w Japonii, tzw " karoshi", czyli nagła śmierć z przepracowania. U nas można mówić o różnego rodzaju chorobach, które nie mają potwierdzenia w pozytywnych wynikach badań oraz o wzrastającej agresji i różnego rodzaju patologiach społecznych, będących nieświadomym wołaniem organizmu o pomoc).

Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym?

Przede wszystkim należy pamiętać, że sama świadomość istnienia wypalenia nie działa zapobiegawczo.

Ponieważ syndrom wypalenia jest wynikiem długotrwałego przeciążenia oraz nadmiernych oczekiwań i pojawia się wtedy, gdy to przeciążenie przerasta zasoby odpornościowe jednostki ( osoba nie umie już sobie radzić z permanentnym stresem ) ważne jest w procesie radzenia sobie przywrócenie równowagi i to we wszystkich sferach życia, nie tylko zawodowej. ( Osoby podatne na wypalenie, to często osoby, które definiują się poprzez pracę, traktujące firmę jako zastępcze zaspokojenie innych potrzeb ). Istnieje wiele technik zmiany zachowań i całościowych koncepcji przywracania równowagi i integracji, za pomocą których można zmienić praktycznie życie każdej osoby, tak by było bardziej satysfakcjonujące i pozwalało na realizację pełnego potencjału jednostki bez udziału destrukcyjnych przekonań i zachowań.

Można skorzystać np. z modelu przemiany wewnętrznej, obejmującego takie fazy jak:

  • odciążenie ( wycofanie się na jakiś czas, poszukanie wsparcia),
  • odczarowanie ( przyznanie się przed samym sobą, że problem istnieje, zaakceptowanie rzeczywistości )
  • odkrycie ( praca nad samorozwojem, dotarcie do osobistych wartości, misja własnego życia)
  • decyzja ( zmiana dysfunkcyjnych zachowań )
  • rozwinięcie ( odpowiedzialność za siebie, nauka nowych strategii, poszerzanie pozazawodowej aktywności )
  • odprężenie (nauka relaksacji i innych technik sprzyjających odprężeniu i odreagowaniu,

Pamiętając, że na powstanie zespołu wypalenia mają wpływ nie tylko predyspozycje osobowościowe, ale też kultura działania organizacji.

Dlatego niezwykle istotnym jest, że przeciwdziałanie wypaleniu nie powinno pozostawać tylko w zakresie działalności jednostki. Z punktu widzenia pracodawcy osoby wypalone w firmie mogą być poważnym problemem, wpływającym nie tylko na ogólnie pojętą atmosferę w miejscu pracy, ale również na wyniki finansowe firmy, osoby wypalone gorzej realizują powierzone im zadania, mają duży odsetek absencji oraz często rezygnują z pracy w zawodzie, co może wiązać się z kosztami wyszkolenia nowych osób.

Zapobieganie w ramach przedsiębiorstwa powinno obejmować następujące obszary:

  • organizacja pracy
  • środki pracy
  • przepływ informacji
  • atmosfera w przedsiębiorstwie
  • docenianie pracowników i sprawiedliwość w awansach
  • jasne reguły
  • szkolenia
  • doradztwo, coaching indywidualny
  

Polecam darmowe szkolenie " Jak sobie radzić ze stresem?"  stres.superszkolenia.pl


Dziękujemy Ci, że jesteś z nami.

Dajemy gotowe rozwiązania i narzędzia do pracy oraz wsparcie i motywację.

Jeśli chcesz być na bieżąco, zapisz się na newsletter.

Zostaw swój adres e-mail na vidi.superszkolenia.pl, a dodatkowo dostaniesz rabat na nasze szkolenia.

x
Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera, aby otrzymywać powiadomienia o najnowszych wpisach na blogu!

Zobacz podobne wpisy:
Zobacz wpis
KREOWANIE WŁASNEGO WIZERUNKU
„Umiejętność postępowania z ludźmi jest takim samym towarem handlowym jak cukier czy kawa. I zapłacę za te umiejętność więcej niż za jakakolwiek inną pod słońcem” Świat [...]
Zobacz wpis
Masz tylko 11 sekund na pierwsze wrażenie!
Jak wskazują badania tylko tyle potrzeba naszemu rozmówcy, na wyrobienie sobie wstępnej opinie na nasz temat.Czyli masz 11 sekund na pierwsze wrażenie, czy w [...]
Zobacz wpis
NIE JEST ZA PÓŹNO – nasz patent na realizację celu.
NIE JEST ZA PÓŹNO – nasz patent na realizację celu. Mamy luty... na pewno w styczniu wyznaczyłeś sobie jakieś cele, albo pomyślałeś o tym co [...]
Dodaj komentarz
To pole musi być wypełnione
To pole musi być wypełnione

To pole musi być wypełnione

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Komentarze (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.