Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym?

Opublikowane 3 września 2018 przez Aleksandra Stanek w Twoja extra strefa

Do niedawna o przypadkach wypalenia zawodowego mówiło się w sytuacji, gdy rola zawodowa polegała na nieustającej interakcji z drugim człowiekiem. Pojęcie to dotyczyło zawodów społecznych i usługowych zarazem ( mowa tu o takich zawodach, jak lekarze, pielęgniarki, terapeuci, doradcy, sprzedawcy itp. ). I rzeczywiście ludzie na co dzień zajmujący się pomaganiem innym narażeni są na duży dyskomfort psychiczny. Tworzy go ciągłe napięcie emocjonalne wywołane kontaktem z drugim człowiekiem.

Problem wypalenia może dotyczyć również pracy na innych stanowiskach, jeżeli praca wymaga np. współpracy w zespole, częstych kontaktów z klientami albo na przykład zarządzania projektem. W każdym z tych przypadków na co dzień potrzebny jest kontakt interpersonalny, który angażuje emocjonalnie.

Wypalenie może przejawiać się na wiele sposobów, natomiast kluczowym jego objawem jest dystansowanie się od osób z którymi lub dla których osoba pracuje. Dystansując się próbujemy, często nieświadomie, poradzić sobie ze stresem emocjonalnym, czyli tym rodzajem stresu, podczas którego zużywa się energię na strach, gniew, rozgoryczenie i inne negatywne emocje.

Dystans to kluczowy i jeden z pierwszych z objawów, ale nie jedyny.

Christina Maslach, autorka kwestionariusza do badania zespołu wypalenia zawodowego wyróżniła trzy kategorie objawów:

  • wyczerpanie emocjonalne i psychofizyczne
  • depersonalizowanie podmiotów zawodowej interakcji
  • obniżenie lub utrata satysfakcji i zawodowego zaangażowania

Przejawiają się one takimi wskaźnikami, jak: zaburzenia psychosomatyczne, np.: bóle głowy, żołądka, trudności z zasypianiem, uczucie zmęczenia i wyczerpania, opór przed pójściem do pracy, uczucie zawodu wobec samego siebie, mimo, obiektywnych osiągnięć, złość i niechęć, poczucie winy, negatywizm, obojętność, izolacja i wycofanie się, awersja do kontaktów, cynizm i postawa strofująca wobec innych, to jeszcze nie koniec tej listy.

Niepokojące jest to, że objawy te i postawa zaczynają przenikać pozazawodowe sfery życia.

Dlaczego się wypalamy?

Do dnia dzisiejszego powstało wiele definicji wypalenia zawodowego. W zależności od podejścia do problemu, wypalenie zawodowe definiowane jest naprzemiennie, jako zespół pewnych objawów lub jako proces składający się z określonych etapów.

Często o wypaleniu mówi się, że zaczyna się wraz z utratą złudzeń, co do własnej roli zawodowej, że to nic innego, jak doświadczanie stresu, tyle, że stresu osadzonego w kontekście relacji społecznych. Wypalenie może być wynikiem rozczarowania swoją rolą, utraty złudzeń i idealistycznych przekonań, które zwykle dotyczą ludzi o wysokim poziomie motywacji i potrzebie kontroli. Tymczasem na warunki pracy, np zbyt dużo wymagań czy reguły funkcjonowania firmy często nie mamy wpływu.

Wspomniana już wcześniej Maslach wyróżnia sześć obszarów, w których może pojawić się rozdźwięki między naszymi założeniami, a tym co oferuje nam rzeczywiste środowisko pracy:

  • przeciążenie pracą ( zbyt dużo terminów, zbyt dużo wymagań )
  • brak poczucia kontroli ( czyli jak duży mamy wpływ, na to, co robimy, badania pokazują, że brak kontroli powoduje poważny stres)
  • brak uznania i nagrody
  • kiepskie relacje między pracownikami, konflikty, brak społecznego wsparcia
  • poczucie krzywdy ( kiedy np jesteś pomijany przy awansach czy premiach )
  • niezrealizowanie własnych wartości

Wypalenie jest często ceną ambicji, dotyka zwłaszcza osób z grupy, którą, w literaturze przedmiotu nazywa się grupą ludzi o Wzorcu Zachowania A. Osoby takie są bardzo ambitne, dużo wymagają od siebie, a w to co robią angażują się maksymalnie. Pozornie taka postawa jest bardzo chwalebna i często pożądana przez pracodawców, niestety, zrozumiałe jest, że takiemu nastawieniu towarzyszy ciągłe napięcie i wzmożona gotowość emocjonalna.

Wypalenie jest więc kosztem potrzeby wysokich osiągnięć, a zaangażowanie w pracę jest warunkiem wstępnym tego procesu.

Mówi, się, że wypalenie jest nie tyle skutkiem samego stresu, ile stresu, z którym nie umieliśmy sobie poradzić.

( Ekstremalnym przykładem wyczerpania rolą zawodową jest zjawisko występujące często w Japonii, tzw " karoshi", czyli nagła śmierć z przepracowania. U nas można mówić o różnego rodzaju chorobach, które nie mają potwierdzenia w pozytywnych wynikach badań oraz o wzrastającej agresji i różnego rodzaju patologiach społecznych, będących nieświadomym wołaniem organizmu o pomoc).

Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym?

Przede wszystkim należy pamiętać, że sama świadomość istnienia wypalenia nie działa zapobiegawczo.

Ponieważ syndrom wypalenia jest wynikiem długotrwałego przeciążenia oraz nadmiernych oczekiwań i pojawia się wtedy, gdy to przeciążenie przerasta zasoby odpornościowe jednostki ( osoba nie umie już sobie radzić z permanentnym stresem ) ważne jest w procesie radzenia sobie przywrócenie równowagi i to we wszystkich sferach życia, nie tylko zawodowej. ( Osoby podatne na wypalenie, to często osoby, które definiują się poprzez pracę, traktujące firmę jako zastępcze zaspokojenie innych potrzeb ). Istnieje wiele technik zmiany zachowań i całościowych koncepcji przywracania równowagi i integracji, za pomocą których można zmienić praktycznie życie każdej osoby, tak by było bardziej satysfakcjonujące i pozwalało na realizację pełnego potencjału jednostki bez udziału destrukcyjnych przekonań i zachowań.

Można skorzystać np. z modelu przemiany wewnętrznej, obejmującego takie fazy jak:

  • odciążenie ( wycofanie się na jakiś czas, poszukanie wsparcia),
  • odczarowanie ( przyznanie się przed samym sobą, że problem istnieje, zaakceptowanie rzeczywistości )
  • odkrycie ( praca nad samorozwojem, dotarcie do osobistych wartości, misja własnego życia)
  • decyzja ( zmiana dysfunkcyjnych zachowań )
  • rozwinięcie ( odpowiedzialność za siebie, nauka nowych strategii, poszerzanie pozazawodowej aktywności )
  • odprężenie (nauka relaksacji i innych technik sprzyjających odprężeniu i odreagowaniu,

Pamiętając, że na powstanie zespołu wypalenia mają wpływ nie tylko predyspozycje osobowościowe, ale też kultura działania organizacji.

Dlatego niezwykle istotnym jest, że przeciwdziałanie wypaleniu nie powinno pozostawać tylko w zakresie działalności jednostki. Z punktu widzenia pracodawcy osoby wypalone w firmie mogą być poważnym problemem, wpływającym nie tylko na ogólnie pojętą atmosferę w miejscu pracy, ale również na wyniki finansowe firmy, osoby wypalone gorzej realizują powierzone im zadania, mają duży odsetek absencji oraz często rezygnują z pracy w zawodzie, co może wiązać się z kosztami wyszkolenia nowych osób.

Zapobieganie w ramach przedsiębiorstwa powinno obejmować następujące obszary:

  • organizacja pracy
  • środki pracy
  • przepływ informacji
  • atmosfera w przedsiębiorstwie
  • docenianie pracowników i sprawiedliwość w awansach
  • jasne reguły
  • szkolenia
  • doradztwo, coaching indywidualny
  

Polecam darmowe szkolenie " Jak sobie radzić ze stresem?"  stres.superszkolenia.pl


Dziękujemy Ci, że jesteś z nami.

Dajemy gotowe rozwiązania i narzędzia do pracy oraz wsparcie i motywację.

Jeśli chcesz być na bieżąco, zapisz się na newsletter.

Zostaw swój adres e-mail na vidi.superszkolenia.pl, a dodatkowo dostaniesz rabat na nasze szkolenia.

x
Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera, aby otrzymywać powiadomienia o najnowszych wpisach na blogu!

Zobacz podobne wpisy:
Zobacz wpis
NIE JEST ZA PÓŹNO – nasz patent na realizację celu.
NIE JEST ZA PÓŹNO – nasz patent na realizację celu. Mamy luty... na pewno w styczniu wyznaczyłeś sobie jakieś cele, albo pomyślałeś o tym co [...]
Zobacz wpis
Ile odpoczynku podczas urlopu?
W dzisiejszych czasach kiedy wszystko staje się coraz szybsze i coraz dokładniej zaplanowane, również podczas wakacji towarzyszy nam często coraz mniej luzu i swobody. [...]
Zobacz wpis
Co sprawia, że ludzie odnoszą sukcesy?
Co sprawia, że ludzie odnoszą sukcesy? Istnieje niezliczona ilość teorii dotyczących odnoszenia sukcesu oraz sposobów na to, jak stać się zwycięzcą. Większość z tych teorii [...]
Dodaj komentarz
To pole musi być wypełnione
To pole musi być wypełnione

To pole musi być wypełnione

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Komentarze (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.